38

İnsan davranışları, iceberg'in sadece su üzerinde görülebilen tepesi. İnsanları çeşitli şekilde davranmaya iten "enabler"lar daha derinlerde ve daha karmaşık. Bunları "karakter özellikleri" diye gruplamak mümkün. Bu özellikler küçük yaşta kazanılıyor ve yaş ilerledikçe fazla değişmiyor. Davranışlar, karakter özelliklerinden daha esnek. Yani insanların davranışları değişebiliyor ama karakteri o kadar kolay değişemiyor. Burada ilginç bir başka şey de şu: Karakterle davranış ne kadar çok birbirine uyumluysa stress, o kadar azalıyor. Bazı işler bazı insanlarda çok stress yaratır, başkalarında ise yaratmaz. Bu tamamen, o insanın yaptığı işteki davranış tarzının karakteri ile uyumuyla ilgilidir. İnsanların tatilde dinlenebilmesinin de ana nedeni bu. İnsanlar tatilde davranmaları gerektiği gibi değil, içlerinden geldiği gibi (karakterine uygun) hareket ediyorlar, o zaman da stress oluşmuyor. Karakter'den daha da derine indiğinizde ise dürtü (trait)'lerle karşılaşıyorsunuz. Karakter'in aksine, dürtü'ler çok karmaşık değil: İnsanda sadece ve sadece üç çeşit dürtü tesbit edilebiliyor: Güç (power), başarı (accomplishment) ve anlayış (affiliation). Her insan'ın olaylara yaklaşımı ve ele alması, yaptığı veya yapmadığı şeylerin temelinde bu üç dürtü'nün bir kombinasyonunu aramak gerekiyor. Eğer bir insanın temel dürtü'sü "güç" ise o insan, çok parası olsa da, güçlü olmak veya kalmak için ne yapması gerekiyorsa onu yapacaktır. Bu yapacağı şey, sabah akşam çalışmak olabilir. Zengin insan neden çalışır sorusuna bu bir cevap olabilir. Eğer bir insan'ın temel dürtü'sü "anlayış" ise o insan, karşılığında hiçbir maddi kazanç beklemeden sabah akşam insanlara yardım için çalışabilir. "Sister Theresa" buna iyi bir örnek olabilir. Dünya rekorlarını kırmaya çalışan sporcuların ana dürtü'lerini ise "başarı" olarak görmek gerekiyor herhalde.